ابراهيم اصلاح عربانى

534

كتاب گيلان ( فارسى )

درياى بزرگ خزر موج سرور و شادى پخش مىكند * براى دل‌تنگ و ديوانه ، شادى و خرّمى آورد گفتى نزدت مىآيم ، نيامدى « نوزاد » ميدانى ؟ * اين بهار مهربان ، عاقبت اشك و گريه آورد تيمور گورگين گورگين شاعر ، ترانه‌سرا ، طنزپرداز ، روزنامه‌نگار و نويسندهء گيلانى به سال 1313 در چولاب ، يكى از روستاهاى كرانهء سپيدرود چشم به جهان گشود . پدرش كاس آقا مرثيه‌سرا و مرثيه‌خوان معروف رشت‌آباد بود . او در مكتب‌خانه‌هاى قديمى و سنتى و مدارس رشت به تحصيل پرداخت و به سال 1336 در تهران به تدريس در دبستانها و دبيرستانهاى ملى مشغول شد . از سال 1342 تا شهريورماه 1371 در روزنامه اطلاعات به كار نويسندگى اشتغال داشت . بيش از 15 سال نداشت كه نوشته‌ها و اشعارش در مطبوعات چاپ شد . علاوه‌بر امضاء تيمور گورگين پاى آثارش ، با نامهاى مستعار ذيل نيز قلم زده است : مورچهء رشتى ، بندهء خدا ، « كاسگول ، گيله‌مرد » ، روميت كاسا ، ت . كامبيز ، مقروض الشعراء ، تلخوم ، بىمخ ميرزا و ( 2774 ) . فهرست آثار منتشرشدهء تيمور گورگين بدين‌قرار است : تيره‌روز ( مجموعهء شعر و داستانهاى كوتاه با مقدمهء سعيد نفيسى ) ، 1330 . ستاره‌هاى كور ( مجموعهء شعر نيمايى و كلاسيك ) ، 1336 . سروده‌هاى كودكان : ترانه‌هاى آهنگين براى كودكان ، 1340 . چگونه بنويسيم تا ايراد نگيرند ( انشاء براى مدارس ) ، 1341 . درخشان‌ترين شاهكارهاى شعرا ، 30 اثر جاويدان از 16 شاعر بزرگ ( انتخاب و تأليف ) ، 1345 . امروز چه‌كسى مىتواند شاعر باشد ؟ ( بررسى و نقد شعر ديروز و امروز ) ، 1346 . طاغوت در تابوت ( مجموعه شعر ) ، 1360 . دختر رشتى ، مجموعهء 28 دوبيتى گيلكى ، با برگردان فارسى ، 1340 . دختر رشتى ، مجموعهء 102 دوبيتى گيلكى با برگردان فارسى ، 1342 . گلبانگ گيلان ، دفترى از ترانه‌هاى آهنگين گيلكى با برگردان فارسى ، به انضمام دفتر « دختر رشتى » ، 1351 . چهار ديوان ( پژوهشى در زندگى و اشعار چهار شاعر مردمى : زرگر اصفهانى ، كفاش خراسانى ، شاطر عباس صبوحى و فائز دشتستانى ) ، 1363 . تصحيح و تدوين ديوان اشعار محمد نوعى ( به اتفاق مظفر بالايى متخلص به ساقى گيلانى ) ، 1356 . تيمور گورگين شاعر ، نويسنده و روزنامه‌نگار پركار طى 40 سال فعاليت پرثمر خود صدها شعر و مقاله و داستان و اثر تحقيقى در روزنامه‌ها و مجلات پرتيراژ كشور منتشر ساخته كه ذكر عناوين آنها از حوصلهء اين مقال خارج است . لازم به توضيح است كه بيشتر آثار وى در نشريات مؤسسهء اطلاعات به چاپ رسيده است . تيمور گورگين در شهريورماه 1371 پس از 30 سال خدمت در مؤسسه اطلاعات بازنشسته شد و اينك در روزنامهء « همشهرى » به فعاليتهاى مطبوعاتى خود ادامه مىدهد . نمونه اشعار تيمور گورگين كَلَه گَبْ ، داناىِ عالَمْ برارْ بامويى ؟ خيلى بِخْتر بوبو * بامويى ، ارَسُو جه مىچومْ بوشو كَلاهيمه آتش دَرَه لب بَسر * « كَلَه گَبْ » خوبه ، ا - كَلَه چاله وَرْ بىنيش مىكنار ، ا - اوطاقَ كَشَه * كله چاله مئنى ، پورَه آتشه ايذِه گرما بوتا بيگيرى قرار * تى امْرا كله گب خوبَه اوىْ برار بيدين من چى گَم تا تو چى ايشناوى * چوطو ، خوفِته بو ، جِلدى بيدار ابى : او ايّام كى مىمار « بجار كار » كودى * مىپِئر « لوپايَه » امرا بج بار كودى كوچيك بوم ، جِه دونيا نوبوم باخبر * مَرِه كفتيمى ، خوفتيمى جاده‌سر ! صوبان تنهايى خاكبازى كوديم * به سنگ و سوفال ، دس‌درازى كوديم رِيفقانَ امْرا « روخان كُول » شوئيم * كوديم « جان‌شورا » زود بوجور آموئيم گولامانَسان « بادبان » چاكوديم * اونى رِه ، كلافان خُوب واكوديم سه دونباله بو ، مىپيله بادبان * هوا لَچّه جُور ، خيلى خوردى تكان ايوارْ ، باد بامو ، بادبانا بَبَردْ * مىتَسكه ديلا پاك باوردَه به درد ! اىْ روز ، تنهايى آيْنَه وَرجا بوشوم * مى « عَسكا » بيدم ، وَلْ بَزِم ، بورابوم هاطو تا مىقَدّوقوارا بيدم ، * مرا ذوقا گيفته ، ايتا داد بَزِم بو گفتم : ماشا اللّه كى من پيلّا بُومْ * مىچومْ وازابوسْتَه ، دِه بيدارا بُومْ چَرِه بيخودى مىمارِه ، زاىْ بَبَم * الانْ حق دارم من كى مَرداىْ ببم ترا خوشْ آيِه مىگبان اوى برار ؟ * « كله چاله » ور ، پَس تىگوشا بدار مىحرفان زياده ، نَدَمْ دردَسر * خَلاصه بگم ، گبْ خوبَه مختصر . . . ! مرا ياده وختى مىديْم ، مَوبَزِه * مى « آبجى » دعاجا ، مرا ، فوبزه لَبَ جورىْ تامى سيبيلا بيده